Posts

In the Heart of Madhmad Sarang

Image
Madhmad Sarang is such a charming raga—an early afternoon melody that feels perfectly blended to soothe and uplift during bright, sunny hours. It’s an Audav raga, keeping things simple with just five notes. Gandhar (Ga) and Dhaivat (Dha) are left out in this one, while Komal Nishad (Ni) adds a lovely touch alongside the shuddha notes. The structure? Straightforward and graceful, without any complicated twists. A spotlight on Madhyama, intertwined with the Pa-Re and Ni-Pa phrases, is key—play them right, and the raga truly shines. A Rendition I’m sharing a recording of Vidushi Shalmalee Joshi, a disciple of Vidwan Ratnakar Pai. I feel truly fortunate to learn music from Prof. Milind Malshe, another scholarly disciple of Pai ji. I’ve had the privilege of learning the same bandishes from him. For those who wish to explore the bandishes further, here’s my attempt to capture the lyrics along with my interpretation. Please note that there may be slight variations in the lyrics, as I’ve writt...
Post a Comment
Read more

Raskhan re tum ho jag ke nissar!

Recently, I've been exploring Raga Durga, a captivating and serene evening raga renowned for its uplifting and devotional qualities that often evoke a sense of peace and reverence. I’ve been practicing a beautiful bandish in this raga, which goes: रसखान रे तुम हो जग के निस्सार|   भवजल हूँ तरु गुन नही मो में   तुम ही लगाओ पार|| The verse conveys a plea for divine assistance: "Lord, worldly things hold no value for You; You are detached from them. But for me, navigating through life's challenges is difficult, something I cannot manage alone. Please help me cross this sea of daily struggles." Here is my modest attempt at singing this  bandish . You’ll find this same bandish performed as a bada khyal by many renowned singers, including Pandit Bhimsen Joshi. I’ll share an interesting anecdote about it with you at a later time. While teaching me the bandish my guru Prof. Milind Malshe had mentioned that Raskhan was a Muslim Sufi poet who used the pen name Raskhan, mea...
Post a Comment
Read more

Bandishes for the beginners - Raga Bhoop, Drut Teentaal

Image
सुरासूर भजत मुनिवर शंकर  समदर्शी प्रभू हर गिरिजावर |  जटाजूट सिर गौंग विराजे  कर त्रिशूल अही भूखन साजे  उग्रवेश अत ह्रदय दयाधर ||  मराठीत अर्थ सगळ्या गोष्टींना समान नजरेने पाहणाऱ्या, वाईट गोष्टींचा नाश करणाऱ्या, आणि गिरीजा म्हणजेच देवी पार्वतीचा पती असणाऱ्या शंकराची प्रार्थना देव, दानव तसेच मुनिजन करतात. हा शंकर कसा आहे? तर त्याच्या माथ्यावर जटाजूट आहेत, गंगा नदी त्यातून वाहते, हातात त्रिशूळ आहे आणि गळ्याभोवती साप अशी त्याची आभूषणे आहेत. पण अशाप्रकारे उग्र वेष करणारा शंकर मात्र अतिशय दयाळू आहे.  हिंदी में अर्थ: जिसे देव, राक्षस और मुनिजन नमन करते हैं वह भगवन शंकर कैसे है? वो समदर्शी है, मतलब सब चीजों को वे समान दृष्टी से देखते हैं, वे दुनिया की सारी बुरी चीजों का विनाश करते हैं| वे गिरिजा मतलब देवी पार्वती के पती हैं| वे दिखने में कैसे हैं? उनके सिर पर जटाएं हैं जिन मे से गंगा नदी बहती है| उनके हाथ में त्रिशूल है और गले में सांप है|  यहीं उनके आभूषण हैं| ऐसा उग्र वेश धारण करने वाले शिवजी मन से बहुत दयालु हैं| English Meaning: Lord Shiva is worshipped b...
Post a Comment
Read more

सुरीले - रामकृष्ण बाक्रे, पुस्तक समीक्षण

Image
नमस्कार मंडळी! आज मी तुमच्यासमोर आणखी एका संगीताविषयीच्या पुस्तकाचे समीक्षण घेऊन येत आहे. हे पुस्तक म्हणजे ज्येष्ठ संगीत समीक्षक आणि पत्रकार श्री. रामकृष्ण बाक्रे ह्यांच्या वृत्तपत्रे आणि मासिकांमध्ये छापून आलेल्या काही लेखांचे संकलन. काही असे कलाकार ज्यांनी अभिजात संगीताला खूप मोठे योगदान दिले त्यांच्याविषयीची हे लेख आहेत. ह्या संकलनातला पहिला लेख आहे 'प्रतिबाळकृष्ण'. प्रतिबाळकृष्ण म्हणजे काय? तर पं. बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकरांचे असे काही शिष्य ज्यांची गायकी बुवांच्या गायकीच्या अतिशय जवळची होती आणि ज्यांची रेकॉर्डिंग्स उपलब्ध आहेत. पण अशा लेखाशी जरूर काय? ग्वाल्हेर घराण्याचे गाणे महाराष्ट्रात रुजविण्याचे मोठे कार्य बुवांनी केले. त्यामुळे त्यांच्या घराण्याच्या अनुयायांना तसेच शास्त्रीय संगीताच्याअभ्यासकांना ते कसे गात असावेत ह्याचे कुतूहल असणे साहजिकच! परंतु दुर्दैवाने त्यांचे एकही रेकॉर्डिंग उपलब्ध नाही. पण मग त्यांचे काही ज्येष्ठ शिष्य ज्यांची गायकी त्यांच्या गायकीच्या जवळची होती त्यांची रेकॉर्डिंग्स ऐकल्याने ही उणीव काही प्रमाणात का होईना भरून निघेल असा एक विचार ह्या लेखात मा...
Post a Comment
Read more

ग्रंथसमीक्षा: सुरश्री

Image
ह्या मालिकेच्या मागच्या  भागामध्ये आपण जयपूर-अत्रौली घराण्याचे प्रवर्तक उस्ताद अल्लादिया खान ह्यांच्या  आत्मचरित्राची समीक्षा पाहिली.  खानसाहेबांनी गायनाची तालीम आपल्या कौटुंबिक परंपरेनुसार घेतली होती. त्यामुळे सुरुवातीला  आपल्या कुटुंबातील व्यक्तींनाच गायनाची तालीम देण्याकडे त्यां चा  जास्त भर होता. कुटुंबाच्या बाहेर इतर कोणालाही तालीम देण्याबाबत ते साशंक होते. ह्याचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांची क्लिष्ट गायकी पेलू शकणारा आवाज आणि ती आत्मसात करायला लागणारी जिद्द बाळगणारी माणसे  मिळ णे कर्मकठीण  होते !  पण अशी एक शिष्या त्यांना लाभली, आचार्या  सुरश्री  केसरबाई केरकर  ह्यांच्या रूपात !  खरेतर    खांसाहेबांकडून तालीम सुरु करण्याआधी  सुरश्रींनी काही निष्णांत गुरूंकडून  शास्त्रीय  गायकीचे धडे घेतले होते. एक चांगली गायिका म्हणून त्यांचे नाव ही   झालेले  होते. पण एका मैफिलीत आलेल्या अपयशाने त्यांना इतके अपमानित झाल्यासारखे वाटले की त्यांनी खांसाहेब...
Post a Comment
Read more

पुस्तक समीक्षा: सूर-संगत, गानयोगिनी धोंडुताई कुलकर्णी

Image
गेल्या काही पोस्ट्समध्ये आपण जयपूर-अतरौली घराण्याच्या काही शागिर्दांच्या चरित्रांचे समीक्षण केले. घराण्याच्या अशाच एका एकनिष्ठ गायिकेच्या म्हणजेच गानयोगिनी धोंडुताई कुलकर्णी ह्यांच्या 'सूर-संगत' ह्या चरित्राची समीक्षा मी आज लिहीत आहे. ज्या काळात सुसंस्कृत घरांमध्ये गायन-नृत्यादी कला निषिद्ध मानल्या जात, खासकरून मुली व स्त्रियांसाठी, त्या काळात धोंडुताईंच्या वडिलांनी त्यांना उत्तम प्रकारचे गाणे शिकवायचे ठरवले. त्यासाठी त्यांनी अनेक अडचणींचा सामना केला. आणि त्यांच्या ह्या धडपडीमुळेच खुद्द अल्लादिया खांसाहेब आणि त्यांच्या जवळच्या कुटुंबीयांकडून धोंडुताईंना गायनाची तालीम व मार्गदर्शन मिळाले. पुढे सुरश्री केसरबाई केरकरांच्या एकमेव शिष्या बनून त्यांच्यासारख्या शिस्तशीर आणि कडक स्वभावाच्या गुरूकडून विद्या आत्मसात करण्याचे शिवधनुष्यही त्यांनी पेलले. ह्या विद्यार्जनात कोणताही अडथळा येऊ नये म्हणून त्यांनी त्यांनी लग्नदेखील केले नाही. अशाप्रकारे वर्षानुवर्षे तपश्चर्या करून मिळवलेल्या ह्या मौल्यवान विद्येचा आब राखत, ज्या काळात गायक पैसा आणि प्रसिद्धीच्या मागे लागले होते, त्या काळात कोणत्य...
Post a Comment
Read more

Book Review: 'Rasa Yatra: My Journey in Music'

Image
The prominent figures we encountered in my previous reviews, Ustad Alladiya Khan and Surashree Kesarbai Kerkar , hailed from artistic backgrounds. During their era, art forms such as dance and music were primarily associated with royal courts and individuals from artistic or noble families. These pursuits were not common among the general populace in society and were even deemed unsuitable for gentlemen. However, there were individuals with immense passion and determination who, despite facing hardships and defying their families' wishes and societal norms, chose to pursue music. These remarkable individuals warrant our gratitude for two significant reasons: they introduced music into the lives of everyday people like us and played a pivotal role in its evolution from the exclusive domain of royal courts to a broader, more accessible audience. Their contributions have been instrumental in ensuring the survival of this cherished tradition.  One such legendary artist belonging to Ja...
2 comments
Read more