Swaramugdha

सुरासूर भजत मुनिवर शंकर  समदर्शी प्रभू हर गिरिजावर |  जटाजूट सिर गौंग विराजे  कर त्रिशूल अही भूखन साजे  उग्रवेश अत ह्रदय दयाधर ||  मराठीत अर्थ सगळ्या गोष्टींना समान नजरेने पाहणाऱ्या, वाईट गोष्टींचा नाश करणाऱ्या, आणि गिरीजा म्हणजेच देवी पार्वतीचा पती असणाऱ्या शंकराची प्रार्थना देव, दानव तसेच मुनिजन करतात. हा शंकर कसा आहे? तर त्याच्या माथ्यावर जटाजूट आहेत, गंगा नदी त्यातून वाहते, हातात त्रिशूळ आहे आणि गळ्याभोवती साप अशी त्याची आभूषणे आहेत. पण अशाप्रकारे उग्र वेष करणारा शंकर मात्र अतिशय दयाळू आहे.  हिंदी में अर्थ: जिसे देव, राक्षस और मुनिजन नमन करते हैं वह भगवन शंकर कैसे है? वो समदर्शी है, मतलब सब चीजों को वे समान दृष्टी से देखते हैं, वे दुनिया की सारी बुरी चीजों का विनाश करते हैं| वे गिरिजा मतलब देवी पार्वती के पती हैं| वे दिखने में कैसे हैं? उनके सिर पर जटाएं हैं जिन मे से गंगा नदी बहती है| उनके हाथ में त्रिशूल है और गले में सांप है|  यहीं उनके आभूषण हैं| ऐसा उग्र वेश धारण करने वाले शिवजी मन से बहुत दयालु हैं| English Meaning: Lord Shiva is worshipped b...

नमस्कार मंडळी! आज मी तुमच्यासमोर आणखी एका संगीताविषयीच्या पुस्तकाचे समीक्षण घेऊन येत आहे. हे पुस्तक म्हणजे ज्येष्ठ संगीत समीक्षक आणि पत्रकार श्री. रामकृष्ण बाक्रे ह्यांच्या वृत्तपत्रे आणि मासिकांमध्ये छापून आलेल्या काही लेखांचे संकलन. काही असे कलाकार ज्यांनी अभिजात संगीताला खूप मोठे योगदान दिले त्यांच्याविषयीची हे लेख आहेत. ह्या संकलनातला पहिला लेख आहे 'प्रतिबाळकृष्ण'. प्रतिबाळकृष्ण म्हणजे काय? तर पं. बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकरांचे असे काही शिष्य ज्यांची गायकी बुवांच्या गायकीच्या अतिशय जवळची होती आणि ज्यांची रेकॉर्डिंग्स उपलब्ध आहेत. पण अशा लेखाशी जरूर काय? ग्वाल्हेर घराण्याचे गाणे महाराष्ट्रात रुजविण्याचे मोठे कार्य बुवांनी केले. त्यामुळे त्यांच्या घराण्याच्या अनुयायांना तसेच शास्त्रीय संगीताच्याअभ्यासकांना ते कसे गात असावेत ह्याचे कुतूहल असणे साहजिकच! परंतु दुर्दैवाने त्यांचे एकही रेकॉर्डिंग उपलब्ध नाही. पण मग त्यांचे काही ज्येष्ठ शिष्य ज्यांची गायकी त्यांच्या गायकीच्या जवळची होती त्यांची रेकॉर्डिंग्स ऐकल्याने ही उणीव काही प्रमाणात का होईना भरून निघेल असा एक विचार ह्या लेखात मा...

The prominent figures we encountered in my previous reviews, Ustad Alladiya Khan and Surashree Kesarbai Kerkar , hailed from artistic backgrounds. During their era, art forms such as dance and music were primarily associated with royal courts and individuals from artistic or noble families. These pursuits were not common among the general populace in society and were even deemed unsuitable for gentlemen. However, there were individuals with immense passion and determination who, despite facing hardships and defying their families' wishes and societal norms, chose to pursue music. These remarkable individuals warrant our gratitude for two significant reasons: they introduced music into the lives of everyday people like us and played a pivotal role in its evolution from the exclusive domain of royal courts to a broader, more accessible audience. Their contributions have been instrumental in ensuring the survival of this cherished tradition.  One such legendary artist belonging to Ja...